Deklaracje na kosmetykach, takie jak „testowany dermatologicznie”, „hipoalergiczny” czy „bez parabenów”, są w UE dozwolone tylko wtedy, gdy są prawdziwe, udowodnione i uczciwe — wynika to z art. 20 rozporządzenia kosmetycznego i wspólnych kryteriów rozporządzenia (UE) nr 655/2013. Właściwości lecznicze są wykluczone. Poniżej: co możesz napisać, co usunąć i jakie informacje obowiązkowe muszą się znaleźć w ofercie online.
Zasada podstawowa
Zgodnie z art. 20 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 przy znakowaniu, udostępnianiu na rynku i reklamie produktów kosmetycznych nie wolno używać tekstów, nazw, znaków towarowych, ilustracji ani innych oznaczeń sugerujących cechy lub funkcje, których produkt nie ma. Dotyczy to każdego nośnika — także tytułu, punktów opisu, opisu i zdjęć w ofercie na marketplace.
Od 11 lipca 2013 r. rozporządzenie (UE) nr 655/2013 ustala sześć wspólnych kryteriów, według których ocenia się każde oświadczenie:
- Zgodność z przepisami: żadnych haseł typu „zatwierdzony przez urzędy”, żadnego sprzedawania samej zgodności z prawem jako zalety.
- Prawdziwość: reklamowany składnik musi być w produkcie celowo obecny.
- Dowody: każde wyraźne lub dorozumiane oświadczenie wymaga odpowiednich, weryfikowalnych dowodów.
- Uczciwość: nie obiecuj więcej, niż pokazują dowody.
- Rzetelność: nie dyskredytuj konkurentów ani legalnie stosowanych składników.
- Świadome decyzje: jasno i zrozumiale dla przeciętnego konsumenta.
Dowody ma osoba odpowiedzialna (zwykle producent lub importer) w dokumentacji produktu. Jako sprzedawca przejmujesz jej oświadczenia — jeśli je przeredagujesz lub wyostrzysz, odpowiadasz za nowe twierdzenie. Jak organy rozumieją te kryteria, opisuje „Dokument techniczny dotyczący oświadczeń o produktach kosmetycznych” grupy roboczej Komisji Europejskiej. Nie jest prawnie wiążący, ale korzystają z niego organy i sądy.
W Polsce produkty kosmetyczne udostępniane na rynku znakuje się w języku polskim (art. 4 ust. 1 ustawy z 4 października 2018 r. o produktach kosmetycznych); polskiej wersji informacji o produkcie w ofercie wymaga ponadto art. 7a ustawy o języku polskim.
Popularne deklaracje i czym je poprzeć
| Deklaracja | Czego potrzebujesz |
|---|---|
| testowany dermatologicznie | Badania na ludziach pod nadzorem dermatologa, z pozytywnym wynikiem; samoocena konsumentów nie wystarcza. Trybunał Sprawiedliwości UE (C-99/01) uznał, że konsument oczekuje, iż produkt przetestowano na skórze i był dobrze tolerowany. |
| testowany klinicznie | Badania na ludziach pod nadzorem osoby z kwalifikacjami medycznymi lub naukowymi, według protokołu klinicznego lub w warunkach klinicznych. |
| hipoalergiczny | Produkt zaprojektowany tak, by minimalizować potencjał alergizujący, bez znanych alergenów i ich prekursorów, poparty solidnymi danymi. Nie może sugerować, że reakcje alergiczne są wykluczone. |
| bez parabenów, bez fenoksyetanolu | Niedopuszczalne według dokumentu technicznego: deklaracja dyskredytuje bezpieczne, dozwolone substancje. |
| bez konserwantów | Żadnego składnika o działaniu konserwującym, także spoza listy z załącznika V, np. alkoholu — chyba że test obciążeniowy pokazuje, że nie konserwuje. |
| bezzapachowy, bez perfum | Żadnego składnika o funkcji zapachowej, niezależnie od jego głównej funkcji. |
| bez kortykosteroidów, bez hydrochinonu | Niedozwolone: te substancje i tak są w kosmetykach zakazane. |
| bez składników pochodzenia zwierzęcego, bez alkoholu, bez acetonu | Dozwolone, jeśli prawdziwe — takie deklaracje pomagają w wyborze konkretnej grupie (weganie, rodziny, osoby wrażliwe na zapach). |
| naturalny, kosmetyk naturalny | Brak definicji w prawie UE. Deklaracja nadal musi być prawdziwa i nie może przesadzać co do składu; znaku typu NATRUE czy COSMOS używaj tylko przy certyfikowanym produkcie. |
Twierdzenia środowiskowe podlegają ponadto unijnemu zakazowi ogólnych twierdzeń środowiskowych (w Niemczech od 27 września 2026 r., w Polsce planowo od 27 września 2027 r. — ustawa jest uchwalona przez parlament, ale jeszcze nieogłoszona): „zrównoważona pielęgnacja” czy „ekologiczne opakowanie” odpadają bez uznanego oznakowania ekologicznego (zobacz zakaz greenwashingu).
Właściwości lecznicze: czerwona linia
Kosmetyk służy do utrzymania w czystości, perfumowania, zmiany wyglądu, ochrony, utrzymania w dobrej kondycji lub korygowania zapachu ciała (art. 2 rozporządzenia kosmetycznego). Jeśli twierdzisz, że krem leczy chorobę lub jej zapobiega, przedstawiasz go jako produkt leczniczy w rozumieniu art. 1 pkt 2 dyrektywy 2001/83/WE — a ten wymaga pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, którego kosmetyk nie ma. Dochodzą do tego krajowe przepisy o reklamie zdrowotnej; przy sprzedaży do Niemiec np. ustawa o reklamie środków leczniczych (Heilmittelwerbegesetz) obejmuje kosmetyki, gdy reklama odnosi się do rozpoznawania, usuwania lub łagodzenia chorób (§ 1 HWG), i zakazuje przypisywania im działania leczniczego, którego nie mają (§ 3 HWG).
| Zamiast | Napisz |
|---|---|
| leczy egzemę | pielęgnuje bardzo suchą, wrażliwą skórę |
| leczy trądzik | oczyszcza pory, do skóry skłonnej do niedoskonałości |
| przeciwzapalny | łagodzi skórę (tylko z dowodami) |
| zatrzymuje wypadanie włosów | pielęgnuje skórę głowy i włosy |
| łagodzi łuszczycę | usuń |
Opinie klientów cytowane w punktach opisu („wyleczył mój trądzik różowaty”) to także Twoja reklama.
Informacje obowiązkowe w ofercie online
- Lista składników (INCI): rozporządzenie kosmetyczne wymaga jej na opakowaniu (art. 19 ust. 1 lit. g). Online prawo konsumenckie wymaga podania głównych cech produktu przed zakupem (art. 6 ust. 1 lit. a dyrektywy w sprawie praw konsumentów), a pominięcie istotnych informacji jest nieuczciwą praktyką (art. 7 dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych). Niemieckie sądy uznały listę składników za taką informację, np. LG Karlsruhe (13 O 26/20, 7 kwietnia 2020 r.) w sprawie przeciwko sprzedawcy na Amazonie. Bezpieczne rozwiązanie to pełna lista tekstem w opisie, a nie tylko zdjęcie opakowania.
- Nominalna zawartość: ilość w ml lub g (art. 19 ust. 1 lit. b). Online potrzebujesz jej i tak do ceny jednostkowej.
- Cena jednostkowa: cena za litr lub kilogram obok ceny sprzedaży (dyrektywa 98/6/WE). W Polsce wymaga jej ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług, a wyjątki określa rozporządzenie wykonawcze; inne państwa mają własne wyjątki — Niemcy zwalniają np. opakowania poniżej 10 g lub 10 ml, kosmetyki kolorowe i niektóre perfumy (zobacz cena jednostkowa w Niemczech).
- Środki ostrożności i ostrzeżenia: szczególne środki ostrożności z opakowania (art. 19 ust. 1 lit. d), a do tego producent i osoba odpowiedzialna w UE według GPSR (zobacz GPSR w ofertach).
Przed i po
| Zamiast | Napisz |
|---|---|
| w 100 % wolny od alergenów | hipoalergiczny — tylko z dowodami, inaczej usuń |
| bez szkodliwych parabenów | usuń |
| testowany dermatologicznie (bez badania) | usuń albo poproś producenta o badanie |
| nawilżenie na 48 godzin | tylko jeśli badanie pokazuje 48 godzin — inaczej udowodniona wartość |
| z nawilżającym aloesem | z aloesem — tylko jeśli sam produkt nawilża |
| zatwierdzony przez urzędy, zgodny z normami UE | usuń — każdy kosmetyk musi być zgodny |
| krem do twarzy z certyfikatem CE | usuń — kosmetyki nie mają oznakowania CE |
Sprawdź swoją ofertę
Darmowa kontrola oferty rozpoznaje oferty kosmetyków, wskazuje brak listy składników i nominalnej zawartości, a właściwości lecznicze i sformułowania typu „testowany dermatologicznie” czy „hipoalergiczny” oznacza jako wskazówki — tylko Ty wiesz, czy masz dowody. Pojedyncze sformułowania szybko sprawdzisz w narzędziu do sprawdzania deklaracji.